Yayın İlkeleri

Enstitünün kendi araştırma programı açık erişimdir. Rapor, teknik yöntem eki ve toplulaştırılmış veri birlikte yayımlanır; yayınlar IRISP® adı belirtilerek serbestçe paylaşılabilir ve çoğaltılabilir. CC BY 4.0 lisansı yalnız toplulaştırılmış tablolar için geçerlidir; yayının diğer parçaları ve kişi düzeyindeki kayıt bu lisansın konusu hiçbir zaman olmaz.

Her çalışmayla birlikte toplulaştırılmış tablolar, soru formu, veri sözlüğü ve analiz kodu paylaşılır. Paylaşılan paket sürüm numarası ve kullanım koşulları taşır; veri bulunmadığı dönemde boş veri alanı yayımlanmaz.

Mikroveri için erişim düzeyi yeniden kimliklendirme riski değerlendirilerek gerekçesiyle belirtilir: açık, başvuruyla ya da paylaşılmaz. Açık mikroveri kabalaştırılmıştır; başvurulu erişim araştırmacılar için kullanım sözleşmesine bağlıdır; risk yüksekse mikroveri paylaşılmaz. Kişisel veri hiçbir düzeyde açık erişime bırakılmaz.

Yaptırılan çalışmanın bulgusu yaptıran kurumda kalır; enstitü adıyla yayımlanmaz ve yaptıranın izni olmadan açıklanmaz. Yaptıran bulguyu kamuya açıkladığında teknik yöntem eki ve yaptıranın kimliği de erişilebilir kılınır. Aynı ölçüm çerçevesi ile anket etiği ve anonimleştirme protokolü geçerlidir; yayımlanmış protokolden sapma isteyen ya da sonucu önceden belirlenmiş çalışma üstlenilmez. Yaptırılan çalışmalar yıllık dökümde sayı ve tür olarak yer alır; yaptıranın adı yalnız onayla yazılır.

Her araştırma sorusu algı, tutum, güven, deneyim ya da olgusal tahmin kavramlarından yalnız birini ölçer; rapor hangi kavramın çalışıldığını açıkça yazar. Kavramlar aynı doğru–yanlış ölçeğine zorlanmaz. Algı makası yalnız olgusal tahmin ve algılanan çoğunluk sorularında hesaplanır; tutum ve güven için makas kurulmaz. Karşılaştırma göstergesinin kaynağı, tarihi ve kapsamı her tabloda yer alır.

Hiçbir rakam teknik yöntem eki ve belirsizlik payı olmadan yayımlanmaz. Ek; araştırma evreni ve kapsamı, örnekleme çerçevesini, yöntemini ve büyüklüğünü, ulaşılamayan kesimleri, veri toplama biçimi ve tarihleri ile alan çalışması düzenini, soru formu ve çeviri protokolünü, pilot çalışmayı ve değişiklikleri, ağırlıklandırma değişkenlerini ve kaynaklarını, kalite kontrollerini, belirsizlik varsayımlarını, sınırlılıkları ve karşılaştırmanın uygun olmadığı durumları, yapay zekâ kullanıldıysa görev, sınır ve insan denetimini içerir.

Her yayının künyesinde inceleme durumu üç etiketten biriyle yazılır: kurum içi inceleme, dış hakemlik ya da değerlendirilmemiş. İnceleyicileri Bilim Kurulu seçer; incelemeyi etkileyebilecek bağı olan üye çekilir ve çekilme kayda geçer. Kurul henüz atanmadığından, bugüne kadar yayımlanan belgeler değerlendirilmemiş sayılır. Yazarlık, anlamlı fikrî katkı ve yayımlanan metinden sorumluluk ölçütüyle verilir; katkı rolleri künyede belirtilir, hayalet ya da konuk yazar kabul edilmez.

Her yayın finansman kaynağını ve olası çıkar çatışmasını beyan eder. Finansman kaynağı, soru seçimine, ölçüm çerçevesine, veri yorumuna ya da yayımlama kararına etki edemez; bağı olan kişi ilgili yayın kararından çekilir. Araştırma etiği bağı IRISP/2026/002 ile kurulur: bilgilendirilmiş onay alınır, kayıtlar toplama anında kimliksizleştirilir, anahtar alan çalışması kapanışından sonra doksan gün içinde imha edilir ve rızayı geri çekme yalnız anahtar dururken mümkündür.

Her yayın IRISP/YYYY/NNN düzeninde kayıt numarası taşır. Başlık çevrilebilir; kayıt numarası değişmez ve dil sürümleri arasında aynı yayını gösterir. Esas sürüm İngilizcedir; üç dil sürümü aynı içerik yükünü taşır. Metinler dilin kurumsal üslubuna göre yazılır ve hiçbir sürüm bulguyu, koşulu ya da sorumluluk kaydını eksiltmez. Çevrilmiş başlık, kısa başlık ya da sayfa yerleşimi numaranın yerine geçmez.

Önemli hata saptandığında yayın künyesine tarihli düzeltme notu ve yeni sürüm numarası girer. Düzeltme, hatanın niteliğini, etkilenen bölümü ve değişikliğin sonuç üzerindeki etkisini açıklar; yalnız yazım ve biçim düzeltmeleri bulguyu etkilemediği sürece bu yolla işaretlenir. Önceki sürüm erişilebilir kalır ve yeni sürüm önceki metni açıklama olmadan ortadan kaldırmaz.

Bulguyu geçersiz kılan hata düzeltme notuyla giderilemiyorsa yayın geri çekilir. Geri çekme, kaydı ortadan kaldırmaz: başlık, kayıt numarası, sürüm geçmişi ve gerekçe erişilebilir kalır. Gerekçe, hatanın hangi nedenle yayının sonucunu taşıyamaz hâle getirdiğini belirtir. Geri çekilmiş yayın yeni bulgu gibi sunulmaz, açık metinden açıklama olmadan silinmez ve daha sonra yapılacak düzeltici yayınla ilişkisi kayıt üzerinde gösterilir.

Herhangi bir kişi hata, eksik beyan, çıkar çatışması ya da yayın etiği ihlali iddiası için info@irisp.org adresine şikâyet veya başvuru gönderebilir. Bildirim ilgili yayın kaydıyla eşleştirilir, teknik, editoryal, etik ya da veri koruma niteliğine göre ayrılır ve sorumlu organın incelemesine alınır. Başvuru sahibine yazılı cevap verilir; sonuç düzeltme, sürüm değişikliği, geri çekme ya da gerekçeli ret olarak kayda geçer.

Atıf şu düzende verilir: IRISP (2026). IRISP® Ölçüm Çerçevesi. Yöntem notu, IRISP/2026/005.