Ortak algılar için bağımsız bir enstitü
Kamusal tartışmayı kanıt standardına bağlayan bir enstitü.
Kuruluş ve amaç
IRISP® 2026'da, algı ile kanıt arasındaki mesafeyi ölçmek için kuruldu.
Çoğunluğun ne düşündüğüne ilişkin kanı ile çoğunluğun gerçekte ne düşündüğü ayrı ayrı ölçülebilir; ikisi arasındaki fark bir izlenim değil, sayıyla gösterilebilen bir büyüklüktür. Kuruluş Bildirgesi ve 2026–2028 Araştırma Programı açık erişimdedir.
- 4 Ağustos 2026
Kuruluş Bildirgesi ve Çalışma İlkeleri
- 8 Ağustos 2026
Anket Etiği ve Anonimleştirme: IRISP® Protokolü
- 26 Ağustos 2026
IRISP® Araştırma Programı 2026–2028
- 2026 4. çeyrek
İlk ölçüm turu açılıyor
Alptürk KAYA, Av.
Genel Sekreter
Enstitünün konusu kimin haklı olduğu değil, algı ile kanıt arasındaki mesafedir. Bir risk olduğundan büyük, bir kurum olduğundan güvenilmez, bir görüş olduğundan yaygın sanılabilir. Bu mesafe kayda geçmedikçe kamusal tartışma varsayımlar üzerinde yürür; kayda geçtiğinde ise tartışılan şey en azından ortak bir sayı olur.
Bu yüzden enstitünün kendi programından çıkan her bulgu; aracı, örneklem tanımı ve yöntem notuyla birlikte açık erişimle yayımlanır. Ölçüm araçları yayından önce, yönetimden bağımsız bir kurulca incelenir. Yaptırılan çalışmaların sonucu müşteride kalır; yöntem ise her durumda aynıdır ve aynı incelemeden geçer.
Mesajın tamamı Kısalt
Bir toplumda neyin çoğunluk görüşü sayıldığı çoğu zaman sorulmadan kabul edilir. Oysa çoğunluğun ne düşündüğüne ilişkin kanı ile çoğunluğun gerçekte ne düşündüğü ayrı ayrı ölçülebilir; ikisi arasındaki fark bir izlenim değil, sayıyla gösterilebilen bir büyüklüktür. IRISP® bu farkı ölçmek için kuruldu.
Enstitünün konusu kimin haklı olduğu değil, algı ile kanıt arasındaki mesafedir. Bir risk olduğundan büyük, bir kurum olduğundan güvenilmez, bir görüş olduğundan yaygın sanılabilir. Bu mesafe kayda geçmedikçe kamusal tartışma varsayımlar üzerinde yürür; kayda geçtiğinde ise tartışılan şey en azından ortak bir sayı olur.
Bu yüzden enstitünün kendi programından çıkan her bulgu; aracı, örneklem tanımı ve yöntem notuyla birlikte açık erişimle yayımlanır. Ölçüm araçları yayından önce, yönetimden bağımsız bir kurulca incelenir. Yaptırılan çalışmaların sonucu müşteride kalır; yöntem ise her durumda aynıdır ve aynı incelemeden geçer.
İlk ölçüm turu 2026'nın son çeyreğinde açılıyor. O güne kadar yayımlanan her şey programatik ya da yöntemseldir: enstitü henüz ne bulduğunu değil, nasıl ölçeceğini anlatıyor. İlk bulgular geldiğinde de aynı kural geçerli olacak — yöntemi olmadan yayımlanan bir sayı bu enstitünün bulgusu sayılmaz.
Saygılarımla,
Notlar ve çekinceler
Henüz ampirik bulgu yayımlanmadı. Bugüne kadar yayımlanan her şey programatik ya da yöntemseldir. İlk ölçüm turu 2026'nın son çeyreğinde açılıyor; o güne kadar enstitü ne bulduğunu değil, nasıl ölçeceğini anlatır.
Yöntem rakamla birlikte gider. Hiçbir sonuç; aracı, örneklem tanımı ve yöntem notu olmadan yayımlanmaz. Yönteminden koparılmış bir rakam, kim aktarırsa aktarsın IRISP® bulgusu değildir.
Kişi düzeyinde kayıt dışarı verilmez. Yalnızca toplulaştırılmış sonuçlar yayımlanır. Anonimleştirme protokolünün kendisi açık erişimli bir belgedir; böylece yordam, tek tek çalışmalardan bağımsız olarak incelenebilir.
Enstitünün yapmadıkları. İkna çalışması yapmaz, seçim tahmini yapmaz. Algıyı ölçer: kendi programı için ve kurumların başvurusuyla. Algıyı değiştirmeye dönük kampanya, mesaj ya da hedefleme tasarlamaz; sorusu belli bir yanıtı çıkarmak üzere yazılmış bir çalışmayı geri çevirir.
Kurullar ve gönüllü katkı. Yönetim Kurulu, Danışma Kurulu ve Bilim Kurulu'nun görev tanımları yazılı, koltukları henüz boş; atama yapıldıkça adlar burada yayımlanır. Çeviri, veri denetimi, saha gözlemi, yazılım ve inceleme okuması için gönüllü katkı başvurusu info@irisp.org adresine yapılır.
Finansman ve bağımsızlık
Enstitünün gelir modeli üç kalemdir: bağışlar; yaptırılan çalışmalar için müşterilerin ödemeleri; proje kapsamında sağlanan fonlar. Her kalem yıllık dökümde ayrı gösterilir; kaynak adı yalnız kaynağın onayıyla yer alır.
Mevcut durum: kuruluş aşamasında enstitü kurucularının öz kaynağıyla ve yaptırılan çalışmalardan elde edilen gelirle finanse edilmektedir. Bağış ve proje fonu henüz alınmamıştır; alındığında bu bölüm ve yıllık döküm güncellenir.
Hiçbir kaynak yöntem, yorum ve yayın kararlarına etki edemez. Bağış, belirli bir bulguya ya da gündeme bağlanamaz; belirli bir sonuç bekleyen bağış kabul edilmez. Yaptıran, yayımlanmış araç ve protokolü değiştiremez; bulguyu yayımlama kararı müşteriye, yöntem ve yorumun sorumluluğu enstitüye aittir. Proje fonu veren taraf, yöntem ve sonuçlara müdahale etmemeyi sözleşmede kabul eder.
Yönetim ve bilim kurulu üyeleri, bir çalışmayı etkileyebilecek bağlarını atamayla birlikte beyan eder; bir incelemeyi etkileyebilecek bağı olan üye çekilir ve çekilme kayda geçer.
Bu bölüm yılda bir güncellenir. Mevcut kaynaklar ile geleceğe dönük hedefler ayrı yazılır; kaynak bileşimi ve yaptırılan çalışmaların sayısı ve türü yıllık dökümde toplu olarak yayımlanır.
Araştırma alanları
Enstitü çalışmalarında toplum bilimlerinin, bilişsel bilimlerin ve sinirbilimin en güncel bulgularından yararlanılmakta; ortak algı bu disiplinlerin kavram ve ölçüm birikimiyle ele alınmaktadır.
Toplum bilimleri
Kurumsal güven, bilgi ortamı ile gruplar ve aidiyet; siyaset psikolojisi, sosyoloji, sosyal antropoloji, iletişim araştırmaları ve demografinin güncel bulgularıyla ele alınmaktadır. Kuruma duyulan güven, haber ve platform ortamının yargılara etkisi ve bir toplumun kendi bileşimine ilişkin kanısı aynı ölçüm çerçevesiyle izlenmektedir.
Sayısal bilimler ve sinirbilim
Algı ile kanıt arasındaki mesafe, algının bilişsel temelleri ve risk algısı; istatistik, anket metodolojisi, davranışsal iktisat, bilişsel sinirbilim, psikodilbilim ve sosyal epidemiyolojinin yöntem birikimiyle ölçülmektedir. Toplumun verdiği tahminler resmî kayıtların yanına konmakta; dikkatin, belleğin ve soru dilinin yargıdaki payı ile hastalık ve tehlikenin yaygınlığına ilişkin kanılar aynı araçla sınanmaktadır.
